Annelik yaşının, biyolojik iz bırakarak sonraki nesillerdeki fiziksel ve davranışsal özellikleri etkileyebildiği biliniyor. Deniz Biyolojisi Laboratuvarı’ndan araştırmacı Kristin Gribble ve ekibi, bu olgunun arkasındaki mekanizmayı anlamak için rotifer adı verilen küçük su canlıları üzerinde çalışıyor. Araştırmalar, bu etkilerin DNA’daki kalıcı mutasyonlardan değil, genlerin açılıp kapanma şeklini değiştiren geri dönüşümlü epigenetik süreçlerden kaynaklandığını gösteriyor.
Deneylerde, ileri yaşta doğum yapan annelerin yavrularındaki olumsuz etkilerin nesiller boyu birikerek artmadığı, aksine tek bir nesilde bile kaybolabildiği gözlemlendi. Bu durum, hücre hasarının kademeli biriktirilmesinden ziyade, histon modifikasyonu gibi epigenetik faktörlerin devreye girdiğine işaret ediyor. Ayrıca, genetik çeşitliliğin bu etkilerin şiddetini değiştirebildiği de tespit edildi; bazı gen varyantları, ileri yaşta annelikten kaynaklanan olumsuz sonuçlara karşı koruyucu rol oynayabilir.
Doğal seçilimin neden bu kalıpları tamamen ortadan kaldırmadığı hâlâ bir sır. Gribble, ileri yaşlarda seçici baskının zayıflamasının bu durumun kalıcılığını açıkladığını düşünüyor. Bu bulgular, insan sağlığı üzerinde de önemli yankılar taşıyor; bireyin sağlığının yalnızca kendi genetik yapısına değil, anne ve büyükannelerinin sağlık durumlarına ve yaşadıkları çevreye de bağlı olabileceği ortaya çıkıyor. Bu bilgiler, gelecekteki kişiye özel tıp uygulamalarına ışık tutabilir.
