İtalya’nın kalbini oluşturan Apennin Dağları’nın jeolojik yapısı, bilim insanlarını uzun süredir şaşırtan çelişkili bir tablo sunuyor. Bölgenin dış kenarlarında kabuk katmanları birbirine yaklaştırılırken, dağ sırası boyunca toprak tabakaları koparak ayrılıyor. Floransa Üniversitesi’nden Stefano Tavani liderliğindeki jeologlar, bu gizemi çözmek için ‘ayrışma’ (delamination) sürecini incelerken, İtalya’nın altında yer kabuğunun tıpkı bir fermuar gibi açıldığını ortaya koydu.
Bu süreçte, daha yoğun olan alt kabuk ve litosfer katmanları, üzerindeki yapıdan soyularak manto içine doğru süzülüyor. Araştırmacılar, bu ayrışmanın her yerde eş zamanlı gerçekleşmediğini, bunun yerine yavaşça Adriyatik kıyılarına doğru ilerleyen tek bir cephe (pervane noktası) üzerinden hareket ettiğini tespit etti. Farklı deprem ölçümleri, uydu verileri ve GPS gözlemlerini bir araya getiren ekip, dağların 500 kilometre boyunca uzanan kesitinde bu ‘fermuar’ etkisinin izini sürdü. Cephenin arkasında toprak gerilirken, önünde sıkışma yaşanıyor; bu da dağ kuşağının içte esnerken dış kenarlarında kısaldığı akordeon benzeri bir deformasyona yol açıyor. Bu yeni bulgu, milyonlarca yıl boyunca süren bu paradoksal hareketin, tektonik plakaların geri çekilmesinin ötesinde, derinlerdeki bu aktif soyulma süreciyle şekillendiğini kanıtlıyor.
