Bilim kurgu eserlerinde sıkça rastlanan ve insandan tamamen farklı biyolojik yapılara sahip uzaylıların bilinçli olabileceği fikri, artık yalnızca edebi bir varsayım olarak kalmıyor. Kaliforniya Üniversitesi Riverside ve Lizbon Üniversitesi araştırmacıları tarafından kaleme alınan yeni bir felsefi çalışma, bilincin evrensel bir olgu olup olmadığı ve bu özelliğin sadece Dünya’daki biyolojik süreçlere mi bağımlı kaldığı üzerine ciddi sorular yöneltiyor.
Ekip, bilincin ‘alt taban esnekliği’ ilkesi gereği camdan fincan veya dijital dosya gibi farklı malzemelerden oluşabilen yapılar gibi, farklı fiziksel zeminlerde de var olabileceğini öne sürüyor. Gözlemlenebilir evrende trilyonlarca galaksi ve bu galaksilerde sayısız gezegen bulunduğu göz önüne alındığında, karmaşık uzaylı uygarlıklarının varlığı olasılığı oldukça yüksek. Araştırmacılar, evrim sürecinin başka dünyalarda da oksijen yerine amonyak gibi farklı kimyasallar kullanabilen, kristal beyinli veya buhar gücüyle çalışan varlıklar geliştirmesinin engellenemez bir ihtimal olduğunu belirtiyor.
Bu yaklaşım, bilincin ‘Kopernikçilik ilkesi’ kapsamında ele alınması gerektiğini savunuyor. Tıpkı Güneş’in evrenin merkezi olmadığını kabul etmemiz gibi, insan biyolojisinin de evrendeki tek bilinçli varlık modeli olduğu inancından vazgeçilmesi gerektiği vurgulanıyor. Çalışma, mevcut yapay zekâ sistemlerinin şu an bilinçli olup olmadığı tartışmasına girmeden, bilincin evrimleşme veya karmaşıklık artışı ile farklı sistemlerde ortaya çıkabileceği kapısını aralıyor.
