Bilim insanları, Mayıs 2024’te yaşanan ve ‘Anne Günü fırtınası’ olarak da anılan aşırı manyetik fırtınanın arkasındaki sürpriz etkeni ortaya çıkardı. Japonya’ya ait Arase uydusu tarafından yapılan ilk doğrudan ölçümler, bu çapta bir fırtınanın aslında Güneş rüzgarından değil, Dünya’nın kendi üst atmosferinden gelen ağır iyonlardan beslendiğini kanıtladı.
10 ve 11 Mayıs 2024’te Güneş’ten gelen yoğun yüklü parçacık bulutları Dünya’nın manyetosferine çarptığında, küresel ölçekte alışılmadık derecede alçak enlemlere kadar inen kuzey ışıkları gözlemlenmişti. Bilim dünyası, yoğun Güneş rüzgarına rağmen, yörüngedeki halka akımında (ring current) yer alan iyonların büyük çoğunluğunun (%85’i) Dünya’nın iyosferinden kaynaklanan oksijen iyonları olduğunu tespit etti.
Nagoya Üniversitesi’nden araştırmacı Naritoshi Kitamura, bu bulgunun daha önceki varsayımların aksine, fırtınaların şiddetini belirleyen asıl etkenin Güneş koşulları değil, Dünya’nın atmosferik yapısı olabileceğine işaret ettiğini belirtti. Ağır iyonların baskın rolü, manyetik alanı daha fazla zayıflatarak fırtınanın etkisini artırmış görünüyor.
Bu keşif, uzay hava durumu tahmin modellerinin yeniden tasarlanmasını gerektirebilir. Güncel modeller ağırlıklı olarak Güneş rüzgarına odaklanırken, yeni veriler yer atmosferinin fırtına şiddeti üzerindeki kritik rolünü gösteriyor. Bulgular, JAXA’nın bu iyonların uzaya nasıl taşındığını inceleyecek olan iki uydululuk FACTORS görevi için de güçlü bir bilimsel zemin oluşturuyor.
