Dünyanın en ünlü tohum bankası olarak bilinen Svalbard’daki depo dışında, Avustralya’daki Grains Genebank’ta (AGG) yürütülen kapsamlı bir çalışma, dondurulmuş halde saklanan tohumların ömrüne dair çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Araştırmacılar, 1960’lara uzanan ve altı farklı tropikal bitki türünü kapsayan 3.861 tohum partisini çimlenme testine tabi tuttu. Sonuçlar, bu tohumların tahmin edilenden çok daha kısa sürede kullanım değerini yitirdiğini gösterdi.
Çalışmaya göre, saklama koşullarının en uygun olduğu dönemlerde bile bazı tohumların çimlenme oranı 20 ile 40 yıl arasında yüzde 85’in altına düştü. Mısır benzeri bir tahıl olan sorgum ve fasulye türleri bu süreçte görece dayanıklı gösterirken, mercimek benzeri bitkilerin durumu kritik bir seviyeye geldi. Özellikle ‘Adzuki’ fasulyesi için hesaplanan ortalama ömür tahmini sadece 17,4 yıl olarak belirlendi. Bu rakam, daha önceki teorik modellerin öngördüğü yüzyıllar veya binlerce yıllık sürelerin gerçeği yansıtmadığını kanıtlıyor.
Geleneksel bilimsel hesaplamalar, sorgum tohumlarının 2.900 yıl, mısır gibi bitkilerin ise 2.000 yılı aşkın sürelerde kontrol edilmesini yeterli görüyordu. Ancak sahadaki gerçek zamanlı veriler, bu nadir denetimlerin riskli olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmanın baş yazarı ve tohum fizyoloğu Katherine Baum, tohumların depolarda yalnızca bekletilerek korunamayacağını, düzenli olarak tazeleme ve yenileme süreçlerinin şart olduğunu vurguluyor. Bu bulgular, küresel bitki genetik kaynaklarının korunması stratejilerinin acilen gözden geçirilmesini gerektiriyor.
